ئاشقازان-ئۈچەي پولىپلىرىنى چۈشىنىش: ھەزىم قىلىش ساغلاملىقىغا ئومۇمىي نەزەر

2. ئاشقازان-ئۈچەي پولىپلىرىنىڭ تۈرلىرى

ئاشقازان-ئۈچەي يولىدا بىر قانچە خىل پولىپ شەكىللىنىشى مۇمكىن، ھەر بىرىنىڭ ئۆزىگە خاس ئالاھىدىلىكى ۋە راك خەۋپى بار:

• ئادېنوما پولىپلىرى (ئادېنوما): بۇلار چوڭ ئۈچەيدە ئۇچرايدىغان ئەڭ كۆپ ئۇچرايدىغان پولىپ تۈرى بولۇپ، چوڭ ئۈچەي راكىغا ئايلىنىش ئېھتىماللىقى بار. ئادېنومالار نەيچە شەكىللىك، ۋىللىز ياكى نەيچە شەكىللىك كىچىك تىپتىكىلەرگە ئايرىلىدۇ، ۋىللىز ئادېنومالىرىنىڭ راك خەۋپى ئەڭ يۇقىرى بولىدۇ.

• گىپېرپلاستىك پولىپلار: ئادەتتە كىچىك ۋە كۆپ ئۇچرايدىغان چوڭ ئۈچەيدە كۆرۈلىدىغان بۇ خىل پولىپلارنىڭ راك خەۋپى تۆۋەن. قانداقلا بولمىسۇن، چوڭ گىپېرپلاستىك پولىپلار، بولۇپمۇ چوڭ ئۈچەينىڭ ئوڭ تەرىپىدە بولسا، خەۋپ سەل يۇقىرى بولۇشى مۇمكىن.

• ياللۇغلىنىش خاراكتېرلىك پولىپلار: ئادەتتە كرون كېسىلى ياكى يارىلىق كولىت قاتارلىق ياللۇغلىنىش خاراكتېرلىك ئۈچەي كېسىلى (IBD) بار كىشىلەردە كۆرۈلىدىغان ياللۇغلىنىش خاراكتېرلىك پولىپلار ئادەتتە ياخشى سۈپەتلىك بولسىمۇ، ئەمما چوڭ ئۈچەيدە ئۇزۇن مەزگىللىك ياللۇغلىنىشنى كۆرسىتىشى مۇمكىن.

• ھامارتوماتوز پولىپ: بۇ خىل پولىپلار ئاز ئۇچرايدۇ ۋە پېيتز-يېگېرس سىندرومىغا ئوخشاش گېن كېسەللىكلىرىنىڭ بىر قىسمى سۈپىتىدە پەيدا بولۇشى مۇمكىن. ئادەتتە ياخشى سۈپەتلىك بولسىمۇ، بەزىدە راك كېسىلىنىڭ خەۋپىنى ئاشۇرۇۋېتىدۇ.

• ئاشقازان ئاستى بېزى پولىپلىرى: ئاشقازاندا بايقالغان بۇ پولىپلار ئادەتتە كىچىك ۋە ياخشى سۈپەتلىك بولىدۇ. قانداقلا بولمىسۇن، ئۇزۇن مۇددەت پروتون پومپىسى چەكلىگۈچىلىرىنى (PPI) ئىستېمال قىلىۋاتقان كىشىلەردە، راك خەۋپى تۆۋەن بولسىمۇ، ئاشقازان ئاستى بېزى پولىپلىرىنىڭ كۆپىيىشى كۆرۈلىدۇ.

3. سەۋەبلەر ۋە خەۋپ ئامىللىرى

ئاشقازان-ئۈچەي پولىپلىرىنىڭ ئېنىق سەۋەبى ھەمىشە ئېنىق ئەمەس، ئەمما بىر قانچە ئامىل ئۇلارنىڭ پەيدا بولۇش ئېھتىماللىقىنى ئاشۇرۇۋېتىدۇ:

• گېن: ئائىلە تارىخى پولىپنىڭ پەيدا بولۇشىدا مۇھىم رول ئوينايدۇ. ئائىلە خاراكتېرلىك ئادېنوماتوز پولىپوزى (FAP) ۋە لىنچ سىندرومى قاتارلىق گېن كېسەللىكلىرى ياشراق ياشتا تۈز ئۈچەي پولىپى ۋە راك كېسىلىنىڭ خەۋپىنى ئاشۇرىدۇ.

• ياش: پولىپلار 50 ياشتىن ئاشقان كىشىلەردە كۆپ ئۇچرايدۇ، ياش چوڭىيىشىغا ئەگىشىپ، ئۈچەي ئۆسمىسى ۋە تۈز ئۈچەي راكىنىڭ خەۋپى ئاشىدۇ.

• تۇرمۇش ئۇسۇلى ئامىللىرى: قىزىل ياكى پىششىقلاپ ئىشلەنگەن گۆشلەرگە مول يېمەكلىكلەر، سېمىزلىك، تاماكا چېكىش ۋە ئىسپىرتنى ھەددىدىن زىيادە ئىستېمال قىلىش قاتارلىقلارنىڭ ھەممىسى پولىپ شەكىللىنىش خەۋپىنى ئاشۇرۇش بىلەن مۇناسىۋەتلىك.

• ياللۇغلىنىش كېسەللىكلىرى: ئاشقازان-ئۈچەي يولىنىڭ ئۇزۇنغا سوزۇلغان ياللۇغى، كۆپىنچە كرون كېسىلى ۋە يارىلىق كولىت قاتارلىق كېسەللىكلەردە كۆرۈلىدۇ، پولىپنىڭ پەيدا بولۇشىغا تۆھپە قوشىدۇ.

• دورا ئىشلىتىش: ستېروئىدسىز ياللۇغ قايتۇرۇش دورىلىرى (NSAIDs) ۋە PPI قاتارلىق بەزى دورىلارنى ئۇزۇن مۇددەت ئىشلىتىش بەزى تىپتىكى پولىپلارنىڭ خەۋپىگە تەسىر كۆرسىتىشى مۇمكىن.

4. ئاشقازان-ئۈچەي پولىپلىرىنىڭ ئالامەتلىرى

كۆپىنچە پولىپلار، بولۇپمۇ كىچىكلىرى ئالامەتسىز بولىدۇ. قانداقلا بولمىسۇن، بەزى ئورۇنلاردىكى چوڭراق پولىپلار ياكى پولىپلار تۆۋەندىكى ئالامەتلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن:

• تۈز ئۈچەيدىن قان كېتىش: چوڭ ئۈچەيدىكى قان چوڭ ئۈچەي ياكى تۈز ئۈچەيدىكى پولىپلاردىن كېلىپ چىقىشى مۇمكىن.

• ئۈچەي ئادىتىدىكى ئۆزگىرىش: چوڭراق پولىپلار قەۋزىيەت، ئىچ سۈرۈش ياكى تولۇق چىقالماسلىق تۇيغۇسىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن.

• قورساق ئاغرىقى ياكى راھەتسىزلىك: ئاز ئۇچرايدىغان بولسىمۇ، بەزى پولىپلار ئاشقازان-ئۈچەي يولىنىڭ بىر قىسمىنى توسۇپ قويسا، يېنىك ياكى ئوتتۇراھال دەرىجىدە قورساق ئاغرىقىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن.

• قان ئازلىق: ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشىگە ئەگىشىپ ئاستا-ئاستا قاناپ كېتىدىغان پولىپلار تۆمۈر كەمچىللىكىدىن كېلىپ چىققان قان ئازلىقىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، چارچاش ۋە ئاجىزلىقنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن.

ئالامەتلەر كۆپىنچە ئېنىق ياكى يوق بولغاچقا، دائىملىق تەكشۈرۈش، بولۇپمۇ تۈز ئۈچەي پولىپلىرىنى بالدۇر بايقاش ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم.

5. ئاشقازان-ئۈچەي پولىپلىرىنىڭ دىئاگنوزى

بىر قانچە دىئاگنوز قويۇش قوراللىرى ۋە داۋالاش ئۇسۇللىرى ئاشقازان-ئىچەك پولىپلىرىنى، بولۇپمۇ چوڭ ئۈچەي ۋە ئاشقازاندا بايقىيالايدۇ:

• كولونوسكوپىيە: كولونوسكوپىيە چوڭ ئۈچەيدىكى پولىپلارنى بايقاش ۋە ئېلىۋېتىشنىڭ ئەڭ ئۈنۈملۈك ئۇسۇلى. ئۇ چوڭ ئۈچەي ۋە تۈز ئۈچەينىڭ ئىچكى پەردىسىنى بىۋاسىتە كۆرۈشكە يول قويىدۇ، بايقالغان ھەر قانداق پولىپلارنى ئادەتتە ئوپېراتسىيە جەريانىدا ئېلىۋەتكىلى بولىدۇ.

• ئۈستۈنكى ئېندوسكوپىيە: ئاشقازان ياكى ئۈستۈنكى ئاشقازان-ئۈچەي يولىدىكى پولىپلار ئۈچۈن، ئۈستۈنكى ئېندوسكوپىيە ئېلىپ بېرىلىدۇ. ئېغىزدىن كامېرا ئورنىتىلغان يۇمشاق نەيچە قىستۇرۇلۇپ، قىزىلئۆڭگەچ، ئاشقازان ۋە ئون ئىككى بارماق ئۈچەينى كۆرگىلى بولىدۇ.

• سىگموئىدسكوپىيە: بۇ ئۇسۇل چوڭ ئۈچەينىڭ ئاستىنقى قىسمى، يەنى سىگموئىد شەكىللىك چوڭ ئۈچەينى تەكشۈرىدۇ. ئۇ تۈز ئۈچەي ۋە تۆۋەنكى چوڭ ئۈچەيدىكى پولىپلارنى بايقىيالايدۇ، ئەمما يۇقىرى چوڭ ئۈچەيگە يېتىپ بارالمايدۇ.

• چوڭ تەرەت تەكشۈرۈشى: بەزى چوڭ تەرەت تەكشۈرۈشلىرى قان ئىزلىرىنى ياكى پولىپ ياكى تۈز ئۈچەي راكى بىلەن مۇناسىۋەتلىك نورمالسىز DNA بەلگىلىرىنى بايقىيالايدۇ.

• رەسىم تەكشۈرۈش: كومپيۇتېرلىق كولونوگرافىيە (مەۋھۇم كولونوسكوپىيە) چوڭ ئۈچەي ۋە تۈز ئۈچەينىڭ تەپسىلىي رەسىملىرىنى يارىتالايدۇ. گەرچە ئۇ پولىپلارنى دەرھال ئېلىۋېتىشكە يول قويمىسىمۇ، بۇ تاجاۋۇزسىز بىر تاللاش بولالايدۇ.

6. داۋالاش ۋە باشقۇرۇش

ئاشقازان-ئۈچەي پولىپلىرىنى داۋالاش ئۇلارنىڭ تۈرى، چوڭ-كىچىكلىكى، ئورنى ۋە خەتەرلىك ئۆسمە پەيدا بولۇش ئېھتىماللىقىغا باغلىق:

• پولىپېكتومىيە: بۇ ئوپېراتسىيە كولونوسكوپىيە ياكى ئېندوسكوپىيە جەريانىدا پولىپلارنى ئېلىۋېتىشنىڭ ئەڭ كۆپ ئۇچرايدىغان داۋالاش ئۇسۇلى. كىچىك پولىپلارنى تۇزاق ياكى قىسقۇچ بىلەن ئېلىۋېتىشكە بولىدۇ، چوڭراق پولىپلارنى بولسا تېخىمۇ ئىلغار تېخنىكىلار تەلەپ قىلىشى مۇمكىن.

• جىددىي ئوپېراتسىيە ئارقىلىق ئېلىۋېتىش: پولىپلار ناھايىتى چوڭ بولغاندا ياكى ئېندوسكوپ ئارقىلىق ئېلىۋېتىشكە بولمايدىغان ئەھۋاللاردا، جىددىي ئوپېراتسىيە قىلىش زۆرۈر بولۇشى مۇمكىن. بۇ گېن كېسىلى بىلەن مۇناسىۋەتلىك پولىپلاردا كۆپرەك ئۇچرايدۇ.

• دائىملىق كۆزىتىش: كۆپ پولىپلىق، ئائىلىسىدە پولىپلىق تارىخى بار ياكى ئالاھىدە گېن كېسەللىكلىرى بار بىمارلارغا يېڭى پولىپلارنى كۆزىتىش ئۈچۈن دائىملىق كولونوسكوپىيە تەكشۈرۈشى تەۋسىيە قىلىنىدۇ.